Kerndoel 36A: kunst en cultuur in de praktijk

Kerndoel 36A gaat over het uitdrukken van jezelf in vormen van kunst, alleen en samen met anderen. Dit nieuwe kerndoel vervangt het oude kerndoel 54 en hoort in het domein "Maken en betekenis geven". Lees hoe je dit kerndoel in de praktijk invult.

Wat zegt kerndoel 36A?

"De leerling drukt zich individueel en samen met anderen uit in vormen van kunst."

Dit kerndoel draait om creativiteit en zelfexpressie. Het gaat niet zozeer om perfecte kunstwerken, maar om het proces van het creëren: hoe geef je jezelf vorm, hoe werk je samen met klasgenoten, wat betekenen je keuzes in kleur, vorm en materiaal?

Kunst is hier breed opgezet: tekenen, schilderen, beeldhouwen, collage, digitale kunst, maar ook installaties en experimenteel werk. De nadruk op zowel individueel als samen werken is belangrijk: leerlingen leren van elkaar en creëren gezamenlijke kunstwerken.

Kerndoel 36A in de praktijk

Hoe ziet dit er nu concreet uit in de klas? Hier een paar voorbeelden:

• Kunstenaars vergelijken: je laat leerlingen werken van twee verschillende kunstenaars bekijken. Ze observeren welke kleuren, vormen en materialen gebruikt zijn en waarom de kunstenaar die keuzes misschien gemaakt heeft. Vervolgens experimenteren ze zelf met dezelfde technieken.
• Gezamenlijke kunstzinnige uitingen: de groep maakt samen een groot schilderij waar ieder kind een deel van het vakantieavontuur van de klas verbeeldt. Terwijl ze werken, bespreken ze wie wat tekent, hoe ze ervoor zorgen dat het geheel samenhangt, en wat hun gezamenlijke ervaring was.
• Buurt herontwerpen: leerlingen ontwerpen een nieuwe plek in de buurt. Ze werken samen met andere vakken: geschiedenis (wat was hier vroeger?), aardrijkskunde (hoe ziet de buurt er nu uit?), en natuurkunde (wat voor materialen kunnen we gebruiken?). Ze schetsen, discussiëren en maken uiteindelijk een kunstzinnige presentatie van hun ontwerp.

Waar hoort kerndoel 36A bij?

Kerndoel 36A is onderdeel van het domein "Maken en betekenis geven" binnen het leergebied Kunst en Cultuur. Dit domein gaat over het creëren van kunstwerken en het geven van betekenis aan wat je maakt.

Interessant feit: dit kerndoel is het nieuwe equivalent van het oude kerndoel 54 ("kunstzinnige oriëntatie"). Het is nu breder uitgewerkt en meer gericht op het proces van creëren in plaats van alleen op kennis over kunst.

In hetzelfde domein hoort ook kerndoel 36B, dat gaat over het analyseren en waarderen van kunstwerken. De drie domeinen van Kunst en Cultuur zijn:

• Domein 1 "Artistiek creatief vermogen": 35A, 35B, 35C
• Domein 2 "Maken en betekenis geven": 36A, 36B
• Domein 3 "Meemaken en betekenis geven": 37A, 37B

Tips om met kerndoel 36A aan de slag te gaan

1. Start met onderzoeken, niet direct met maken. Laat leerlingen eerst naar kunst kijken en analyseren. Welke keuzes maakte de kunstenaar? Hoe zou jij dat gedaan hebben? Dit helpt ze om daarna zelf bewuste keuzes te maken.

2. Maak zoveel mogelijk ruimte voor samenwerking. Niet alle werk hoeft individueel. Gezamenlijke kunstprojecten geven leerlingen de kans om van elkaar te leren en te ontdekken hoe je samenwerkt aan creativiteit.

3. Verbind met andere vakken. Kunst werkt het best als je het verweeft met Nederlands (verhalen visualiseren), geschiedenis (kunstperiodes), aardrijkskunde (culturen en tradities) of beweging (performance art). Dit geeft meer context en betekenis.

Kortom

Kerndoel 36A vraagt van leerlingen dat ze zichzelf uitdrukken in kunst. Dat kan op veel manieren: alleen of samen, traditioneel of experimenteel. Wat telt is dat ze creatief durven zijn, bewuste keuzes maken en van elkaar leren. Waar wacht je op? Pak die verf en krijt, en laat leerlingen hun verhaal vertellen in kunst.