Kerndoel 38A: deelnemen aan beweegactiviteiten in de praktijk

Kerndoel 38A hoort bij Bewegen en sport en draait om deelname aan beweegactiviteiten in uiteenlopende beweegthema's. Het is een breed kerndoel: van tikspelen tot zwaaien, van dans tot klauteren. We leggen uit wat het kerndoel betekent en hoe je er in de gymles vorm aan geeft.

Wat zegt kerndoel 38A?

'De leerling neemt deel aan beweegactiviteiten in uiteenlopende beweegthema's.'

De kern van dit kerndoel is dat leerlingen kennismaken met een grote variatie aan bewegingsvormen. Niet één discipline staat centraal, maar juist de breedte. Denk aan balanceren, klimmen, tikspelen, dansen op muziek, doelspelen en stoeien. Door leerlingen in verschillende beweegthema's te laten oefenen, bouwen ze een breed beweegrepertoire op.

Het woord deelnemen is hier belangrijk. Het gaat niet om perfecte techniek of om winnen, maar om actief meedoen, ervaren en oefenen. Iedere leerling mag op zijn of haar niveau bewegen. Dat past bij de bredere insteek van het leergebied: bewegen is voor iedereen.

Welke beweegthema's vallen hieronder?

De officiële uitwerking van kerndoel 38A noemt veertien beweegthema's. Samen geven ze een volledig beeld van wat er in de gymles aan bod kan komen:

• Balanceren: oefenen op smalle vlakken, banken, of een lijn op de grond
• Bewegen op muziek: ritmische oefeningen, dansvormen, opwarmingen
• Doelspelen: voetbal, hockey, lijnbal en aanverwante spelvormen
• Draaien: rollen, koprollen, draaien aan toestellen
• Hardlopen: estafettes, intervalvormen, parcoursen
• Intensief bewegen: circuitwerk, conditie- en bootcampoefeningen
• Jongleren: ballen, sjaaltjes, ritmische coördinatie
• Klimmen: wandrekken, klimrekken, klauterbanen
• Springen: minitrampoline, hoogspringen, verspringen, touwtjespringen
• Stoeien en treffen: judovormen, krachtspelletjes met een partner
• Terugslagspelen: badminton, tafeltennis, tennis, peteca
• Tikspelen: overlooptikspel, vrij tikspel, varianten met pittenzakjes
• Wegspelen en mikken: trefbal, kegels omgooien, doelschieten
• Zwaaien: ringen, trapeze, klimtouw

De bedoeling is dat leerlingen aan het einde van de basisschool met al deze thema's hebben kennisgemaakt. Niet allemaal in één jaar, maar verspreid over de schooljaren.

Kerndoel 38A in de praktijk

Hoe ziet dit eruit in een echte gymles? Twee voorbeelden uit verschillende beweegthema's.

In een les rond het thema klauteren en springen bouw je een circuit op met vier stations. Op het eerste station klimmen leerlingen aan een wandrek omhoog en weer naar beneden. Bij het tweede station springen ze met een minitrampoline op een verhoogd vlak. Op station drie rollen ze daarna voorover van die mat af. Bij het laatste station combineren ze een aanloop met een sprong en een halve draai. Iedere leerling rouleert in eigen tempo. Wie zich nog niet zeker voelt bij de minitrampoline, krijgt een lager opstapje.

Een ander voorbeeld is een dansles waarin leerlingen in tweetallen een korte choreografie maken op een liedje naar keuze. Ze gebruiken minstens drie bewegingen die ze eerder hebben gezien: een draaipas, een sprong en een wisselbeweging. Ze laten hun reeks zien aan een ander tweetal en geven elkaar feedback over de samenhang en het ritme.

In beide voorbeelden zit precies wat het kerndoel vraagt: actieve deelname aan een beweegthema, met ruimte voor verschillende niveaus.

Waar hoort kerndoel 38A bij?

Kerndoel 38A is het eerste kerndoel binnen het domein Leren bewegen. Dit domein gaat over hoe leerlingen hun beweegrepertoire opbouwen en verbeteren. De drie kerndoelen in dit domein hangen nauw met elkaar samen:

• Kerndoel 38A: deelnemen aan beweegactiviteiten in uiteenlopende beweegthema's
• Kerndoel 38B: de beweegvaardigheid verbeteren
• Kerndoel 38C: beweegactiviteiten afstemmen op de eigen mogelijkheden

Het leergebied Bewegen en sport heeft daarnaast nog twee andere domeinen: Samen bewegen, met kerndoel 39A en 39B, en Betrokken bewegen, met 40A en 40B. Een goede gymles raakt vaak meerdere kerndoelen tegelijk, maar 38A is de basis: zonder deelname kom je nergens.

Tips om met kerndoel 38A aan de slag te gaan

1. Werk met een jaaroverzicht van beweegthema's. Met veertien thema's is het makkelijk om er een paar over het hoofd te zien. Houd op één A4 bij welke thema's je dit jaar al hebt aangeboden. Zo voorkom je dat je in mei merkt dat zwaaien er nog helemaal niet aan te pas is gekomen.

2. Variëren binnen één les is prima. Een circuit met drie of vier stations laat leerlingen in dezelfde les kennismaken met verschillende beweegthema's. Dat is efficiënt qua tijd en zorgt voor variatie waardoor leerlingen actief blijven.

3. Differentieer in moeilijkheid, niet in deelname. Het kerndoel vraagt dat alle leerlingen meedoen. Bouw daarom altijd verschillende niveaus in een oefening: een lager opstapje naast een hoger, een dichterbij doel naast een verder. Zo kan iedere leerling op zijn of haar niveau bewegen.

Kortom

Kerndoel 38A is de basis van Bewegen en sport in het primair onderwijs. Het vraagt dat leerlingen kennismaken met een breed scala aan bewegingsvormen, van klauteren tot dansen en van tikspelen tot zwaaien. Daarmee leg je de basis voor een leven lang plezier in bewegen. Veel succes met je gymlessen!